Ons Altın Nedir? Neden Dolarla Fiyatlanır?

Ons altın nedir sorusunun kısa cevabı şu: ons altın, bir troy ons, yani 31,1035 gram saf altının uluslararası piyasalarda ABD doları cinsinden fiyatıdır. Dünyanın her yerinde altının referans fiyatı bu birimle ve bu para birimiyle belirlenir; Türkiye’deki gram altın fiyatı da ons fiyatından türetilir.

Bu yazıda troy ons biriminin nereden geldiğini, ons fiyatının nerede oluştuğunu, altının neden dolarla fiyatlandığını ve ons altının gram altına nasıl yansıdığını anlatıyoruz. Güncel ons fiyatını canlı ons altın sayfasından izleyebilirsiniz.

Troy Ons Nedir, Kaç Gramdır?

Kıymetli madenler dünyada gramla değil, troy ons ile tartılır. Bir troy ons 31,1034768 gramdır; piyasada ve hesaplamalarda bu sayı 31,1035 olarak yuvarlanır. Altın, gümüş, platin ve paladyumun uluslararası fiyatları hep bu birim üzerinden verilir.

Troy ons, ABD ve İngiltere’de gündelik hayatta kullanılan onstan farklıdır. Mutfakta ya da kargo tartısında karşılaşılan ons yaklaşık 28,35 gramdır; kıymetli madenlerde kullanılan troy ons ise ondan ağırdır. İki birimi karıştırmak, bir altın hesabında yaklaşık yüzde 10’luk bir hataya yol açar. Birimin adının, Orta Çağ’da tüccarların buluştuğu Fransa’daki Troyes panayırlarından geldiği kabul edilir.

“Ons altın” dendiğinde kastedilen, bir troy ons saf altının fiyatıdır. Uluslararası piyasada işlem gören külçelerin saflığı farklı olabilir, ancak fiyat her zaman külçenin içindeki saf altın miktarı üzerinden hesaplanır. Bu sayede farklı saflıktaki külçeler aynı ölçüyle karşılaştırılabilir.

Ons Altın Fiyatı Nerede Oluşur?

Ons altın fiyatını tek bir kurum belirlemez; fiyat, dünyanın farklı saat dilimlerindeki büyük piyasaların birlikte oluşturduğu bir sonuçtur. En önemli iki merkez Londra ve New York’tur.

• Londra: Dünyanın en büyük tezgâh üstü (borsa dışı) altın piyasası burada işler. Piyasanın kurallarını ve standartlarını Londra Kıymetli Madenler Piyasası Birliği (LBMA) belirler. Günde iki kez, Londra saatiyle 10.30 ve 15.00’te yapılan elektronik açık artırmayla “LBMA altın fiyatı” adı verilen gösterge fiyat ilan edilir; bu fiyat pek çok sözleşmede referans olarak kullanılır.
• New York: CME Group bünyesindeki COMEX’te altın vadeli işlem sözleşmeleri alınıp satılır. Vadeli piyasadaki işlem hacmi, anlık fiyatın oluşmasında belirleyici rol oynar.
• Asya: Şanghay, Hong Kong ve Singapur piyasaları, Avrupa ve Amerika kapalıyken fiyatın oluşmasına katkı yapar.

Bu merkezler art arda açıldığı için altın hafta içi neredeyse 24 saat işlem görür. Cuma akşamı piyasalar kapandıktan sonra ons fiyatı hafta sonu boyunca sabit kalır ve pazar gecesi Asya piyasalarının açılışıyla yeniden hareket etmeye başlar.

Altın Neden Dolarla Fiyatlanır?

Altının dolarla fiyatlanması bir kuraldan değil, tarihten ve piyasanın büyüklüğünden gelen bir alışkanlıktır. Bunun üç temel nedeni var.

Bretton Woods sistemi

1944’te kurulan Bretton Woods sisteminde ABD doları altına sabitlendi: bir ons altın 35 dolar olarak belirlendi ve diğer ülkelerin paraları da dolara bağlandı. Böylece dolar ile altın arasındaki bağ, uluslararası para sisteminin merkezine oturdu. ABD 1971’de doların altına çevrilebilirliğini sona erdirdi ve altın fiyatı serbest kaldı; ancak altını dolarla fiyatlama alışkanlığı sürdü.

Doların rezerv para olması

Dolar bugün de dünyanın başlıca rezerv parasıdır. Merkez bankaları rezervlerinin önemli bir kısmını dolar cinsinden tutar, petrol ve pek çok emtia dolarla alınıp satılır. Altının da aynı para birimiyle fiyatlanması, farklı varlıkların birbiriyle karşılaştırılmasını kolaylaştırır.

Tek bir ortak ölçü

Altın dünyanın her yerinde alınıp satılır. Tek bir referans para birimi olması, İstanbul’daki bir kuyumcunun, Londra’daki bir bankanın ve Şanghay’daki bir alıcının aynı fiyatı konuşabilmesini sağlar. Euro, sterlin, yen ya da Türk lirası cinsinden altın fiyatları, dolar cinsinden ons fiyatının ilgili kurla çevrilmesiyle elde edilir.

Ons Altın Gram Altına Nasıl Yansır?

Türkiye’de en çok takip edilen fiyat olan gram altın, ons altından türetilir. Yaklaşık hesap şöyledir:

Gram altın (TL) = Ons altın (dolar) × Dolar/TL kuru ÷ 31,1035

Formülde iki değişken olduğu için gram altın iki farklı nedenle hareket edebilir. Örneğin dolar kuru sabitken ons altın yüzde 1 yükselirse gram altın da yaklaşık yüzde 1 yükselir. Ons altın sabitken dolar kuru yüzde 2 artarsa gram altın da yaklaşık yüzde 2 artar. İki değişken ters yönde hareket ettiğinde ise biri diğerinin etkisini azaltabilir; bu yüzden ons altın düşerken gram altının yükseldiği günler görülebilir.

Formülün adım adım uygulamasını gram altın fiyatı nasıl hesaplanır yazımızda bulabilirsiniz. Güncel değerleri canlı gram altın ve canlı dolar kuru sayfalarından birlikte izlemek, gram altındaki bir hareketin ons altından mı yoksa kurdan mı kaynaklandığını görmenin en kolay yoludur.

Formül yaklaşık bir sonuç verir. Bankaların ve kuyumcuların ekranda gösterdiği fiyatlarda alış ile satış arasındaki fark, yani makas da vardır; bu nedenle ekrandaki gram fiyatı formülle bulunan değerden biraz farklı olabilir.

Ons Altını Hangi Etkenler Hareket Ettirir?

Ons altının fiyatını tek bir etken belirlemez. Öne çıkan etkenler şunlardır:

• Doların değeri: Dolar diğer paralar karşısında değer kazandığında, altın dolar dışındaki para birimleriyle alan yatırımcılar için pahalılaşır; bu durum ons fiyatını baskılayabilir.
• Faizler: Altın faiz ya da temettü getirmez. Faizler yükseldiğinde faiz getiren varlıklar daha cazip hâle gelir; faizler düştüğünde altını elde tutmanın fırsat maliyeti azalır.
• Merkez bankası alımları: Merkez bankaları rezervlerinin bir kısmını altın olarak tutar. Büyük alımlar talebi artırır.
• Belirsizlik ve riskler: Savaş, kriz ya da piyasalardaki sert düşüşler dönemlerinde altın “güvenli liman” olarak görülür ve talep artabilir.
• Fiziksel talep: Mücevher, sanayi ve külçe talebi de uzun vadede fiyatı etkiler.

Bu etkenler çoğu zaman aynı anda ve farklı yönlerde çalışır. Ons altının geçmişteki hareketleri geleceğe dair bir garanti vermez; fiyatın hangi yöne gideceğini önceden kesin olarak bilmek mümkün değildir.

Sıkça Sorulan Sorular

1 ons altın kaç gramdır?

Bir troy ons 31,1035 gramdır. Kıymetli madenlerde kullanılan birim troy onstur; gündelik hayatta kullanılan ve yaklaşık 28,35 gram olan onsla karıştırılmamalıdır.

Ons altın hafta sonu neden değişmez?

Ons fiyatının oluştuğu uluslararası piyasalar cuma akşamından pazar gecesine kadar kapalıdır. Bu sürede ons fiyatı sabit kalır. Türkiye’de bazı kuyumcular hafta sonu da fiyat verir; ancak referans fiyat değişmediği için bu fiyatlar hafta içine göre daha geniş bir makasla verilebilir.

Ons altın ile has altın aynı şey mi?

Hayır. Ons altın, uluslararası piyasada bir troy ons saf altının dolar cinsinden fiyatıdır. Has altın ise Türkiye’de gram başına Türk lirasıyla fiyatlanan, 24 ayar saf altındır. Güncel has altın fiyatını canlı has altın sayfasında görebilirsiniz.

Gümüşün fiyatı da ons ile mi verilir?

Evet. Gümüş de uluslararası piyasalarda troy ons başına dolar cinsinden fiyatlanır. Güncel değeri canlı ons gümüş sayfasından takip edebilirsiniz.