Japon Yeni Kuru

Japon Yeni, Türkiye'de genellikle 100 birim üzerinden fiyatlanır çünkü tek birim değeri çok düşüktür. Yen, İsviçre Frangı gibi güvenli liman para birimi kabul edilir ve kriz dönemlerinde değer kazanır.

Sıfır faiz politikası ve carry trade

Japonya Merkez Bankası uzun yıllar sıfıra yakın faiz uyguladı. Bu durum, yatırımcıların düşük faizle yen borçlanıp yüksek faizli para birimlerine yatırım yaptığı carry trade işlemlerini doğurdu. Piyasada tedirginlik arttığında bu işlemler hızla kapatılır, yen ani biçimde değer kazanır.

Neden 100 yen üzerinden gösterilir

1 yenin TL karşılığı çok küçük bir rakam olduğu için okunabilirlik açısından 100 yen birim alınır. Hesap yaparken bu ayrıntıya dikkat etmek gerekir.

Yen, sen ve kupürler

Dolaşımdaki yen banknotları 1.000, 2.000, 5.000 ve 10.000 yen kupürlerindedir; madeni paralar 1, 5, 10, 50, 100 ve 500 yen değerinde basılır. Beş ve elli yenlik sikkelerin ortası deliktir; bu tasarım dokunarak ayırt etmeyi kolaylaştırır. Yenin yüzde biri olan sen birimi muhasebede anılır ama dolaşımda karşılığı yoktur, yani yen kuruşu olmayan bir para birimi gibi kullanılır.

Nominal değerlerin büyük olması yenin zayıf olduğu anlamına gelmez. Bir para biriminin birim değeri tarihsel bir tercihtir; ekonominin gücüyle ilgisi yoktur. Türkiye'de kurun 100 yen üzerinden gösterilmesi de aynı sebeple, yalnızca okunabilirlik içindir.

Japon ekonomisinin kendine özgü koşulları

Japonya onlarca yıl düşük enflasyonla, zaman zaman fiyatların gerilediği bir ortamla yaşadı. Merkez bankası bu dönemde faizi sıfıra yakın tutmakla kalmayıp tahvil getirilerini doğrudan yönlendiren araçlar kullandı. Nüfusun yaşlanması, tasarruf eğiliminin yüksekliği ve ihracatçı sanayinin ağırlığı bu tablonun diğer parçalarıdır.

USD/JPY paritesi bu yüzden büyük ölçüde faiz farkına bakar: ABD tahvil getirileri yükseldiğinde yen zayıflama, gerilediğinde güçlenme eğilimi gösterir. Yenin TL karşılığı da bu paritenin dolar/TL kuruyla birleşiminden çıkar; Japonya'da hiçbir gelişme olmasa bile kur hareket edebilir.

Türkiye'de yen kimi ilgilendirir

Japonya'yla ticaret yapan firmalar, Japonya'ya seyahat ya da eğitim planlayanlar ve küresel piyasaları izleyen yatırımcılar JPY/TRY'yi takip eder. Nakit tarafında bir sınır var: döviz bürolarında yen banknotu euro kadar bol bulunmaz, alış ile satış arasındaki makas daha geniş olabilir.

Yen, İsviçre frangıyla birlikte güvenli liman sayılan iki para biriminden biridir. Piyasada tedirginlik arttığında ikisinin de talep görmesi tesadüf değil: ikisi de düşük faizli, borçlanma parası olarak kullanılan birimlerdir. Bu işlemler kapandığında talep aynı anda geri döner ve hareket sert olur.