Döviz Kurunda Alış ve Satış Fiyatı Ne Anlama Gelir?

Döviz alış ve satış fiyatı ekranda iki ayrı sayı olarak görünür ve ikisi de kurumun, yani bankanın ya da döviz bürosunun gözünden yazılır. Alış fiyatı, kurumun sizden döviz alırken ödediği kurdur; satış fiyatı ise size döviz satarken istediği kurdur. Döviz alacaksanız satış fiyatına, elinizdeki dövizi bozduracaksanız alış fiyatına bakmanız gerekir.

Bu yazıda iki fiyatın neden farklı olduğunu, aradaki farkın yani makasın nasıl okunacağını, efektif ve döviz kuru ayrımını ve ekrandaki fiyatları karşılaştırırken nelere dikkat etmek gerektiğini anlatıyoruz. Güncel alış ve satış değerlerini canlı döviz kurları sayfasından izleyebilirsiniz.

Alış ve Satış Kimin Gözünden Yazılır?

En sık yapılan hata, “alış” kelimesini kendi işlemi olarak okumaktır. Döviz almak isteyen biri ekranda “alış” yazan sütuna bakar ve daha düşük olan bu fiyattan alabileceğini sanar. Oysa tabela kurumun tabelasıdır ve fiyatlar kurumun yapacağı işleme göre adlandırılır.

• Alış fiyatı: Kurumun dövizi sizden satın aldığı fiyat. Siz döviz bozdururken bu fiyat uygulanır.
• Satış fiyatı: Kurumun dövizi size sattığı fiyat. Siz döviz alırken bu fiyat uygulanır.

Kural basittir: kurum her zaman ucuza alır, pahalıya satar. Bu yüzden normal koşullarda satış fiyatı alış fiyatından yüksektir. Hangi sütunun sizi ilgilendirdiğini bulmak için kendinize tek bir soru sormanız yeterli: elime döviz mi geçecek, yoksa elimden döviz mi çıkacak? Döviz elinize geçecekse satış, elinizden çıkacaksa alış fiyatı geçerlidir.

Makas Nedir, Nasıl Hesaplanır?

Alış ile satış fiyatı arasındaki farka makas denir. Makas, döviz işleminin kurum açısından temel gelir kaynağıdır ve kurumun kur riskini, nakit taşıma ve saklama gibi maliyetlerini karşılar. Aynı gün aynı dövizi alıp hemen geri bozdurursanız aradaki makas kadar kayıp yaşarsınız.

Makası sayı olarak değil oran olarak karşılaştırmak daha doğrudur. Hesap şöyledir:

Makas oranı = (Satış fiyatı − Alış fiyatı) ÷ Satış fiyatı × 100

Örneğin bir dövizin alış fiyatı 99, satış fiyatı 100 birimse makas 1 birimdir ve oran yüzde 1 olur. Örneğin 100 dolarlık bir işlemde yüzde 1’lik makas yaklaşık 1 dolarlık bir maliyet demektir. Bu maliyet alırken bir kez, bozdururken bir kez daha ödenmiş olmaz; iki fiyat arasındaki fark, alıp satma turunun toplam maliyetini gösterir.

Makasın genişliği sabit değildir. Aynı kurum farklı dövizlerde, farklı saatlerde ve farklı tutarlarda farklı makas uygulayabilir. Çok işlem gören dolar ve euroda makas genellikle daha dardır; az talep gören para birimlerinde daha geniş olabilir. Tutarın makasa etkisini küçük tutarda döviz almak neden daha pahalı yazımızda ayrıca anlattık.

Efektif Kur ve Döviz Kuru Farkı

Bazı ekranlarda alış ve satış fiyatı iki kez görünür: bir kez “döviz”, bir kez “efektif” başlığı altında. Bu iki ayrım işlemin biçimiyle ilgilidir.

Kur türü	Neyi ifade eder?	Nerede karşınıza çıkar?
Döviz kuru	Hesaplar arası, nakit el değiştirmeyen işlemler	Banka hesabında TL ile döviz arasında geçiş, havale
Efektif kur	Nakit banknotla yapılan işlemler	Gişede ya da döviz bürosunda elden alım satım

Nakit banknotun taşınması, saklanması, sigortalanması ve sahteliğe karşı kontrol edilmesi ek maliyet getirir. Bu nedenle efektif kurda makas çoğu zaman döviz kurundakinden biraz daha geniştir. Aynı bankada hesaptaki dövizi TL’ye çevirmek ile gişede nakit dolar bozdurmak farklı fiyattan sonuçlanabilir.

Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası da her iş günü döviz alış, döviz satış, efektif alış ve efektif satış olmak üzere dört ayrı gösterge kur yayımlar. Bu kurlar gösterge niteliğindedir; bankaların ve büroların müşteriye uyguladığı fiyatlar kendi belirledikleri kurlardır ve gün içinde değişir.

Ekrandaki Tek Fiyat Neyi Gösterir?

Haber sitelerinde ya da uygulamalarda dolar kuru bazen tek bir sayı olarak verilir. Bu sayı çoğunlukla ya piyasadaki son işlem fiyatıdır ya da alış ile satışın ortalaması olan orta kurdur. Orta kur, piyasanın genel seviyesini görmek için kullanışlıdır ama hiçbir kurumun gişesinde bu fiyattan işlem yapamazsınız.

Tek fiyatı gördükten sonra bankaya ya da büroya gittiğinizde farklı bir sayıyla karşılaşmanız bu yüzden normaldir. Döviz alırken ödeyeceğiniz fiyat orta kurun üstünde, bozdururken alacağınız fiyat orta kurun altında olur. Aradaki mesafe, kurumun uyguladığı makasa bağlıdır.

Canlı sayfalarımızda alış ve satış ayrı ayrı gösterilir. Örneğin canlı dolar kuru ve canlı euro kuru sayfalarında iki fiyatı yan yana görebilirsiniz. Bu değerler piyasa göstergesidir; gideceğiniz kurumun fiyatı bundan farklı olabilir.

Alış ve Satış Fiyatı Nerede Farklılaşır?

Aynı gün aynı dövizin alış ve satış fiyatı kurumdan kuruma değişir. Farkı yaratan başlıca etkenler şunlardır:

• Kurum türü: Bankalar, döviz büroları ve dijital kanallar farklı makaslar uygular. Seçenekleri döviz nereden alınır yazımızda karşılaştırdık.
• Saat: Uluslararası piyasaların kapalı olduğu saatlerde ve hafta sonlarında kurumlar kur riskine karşı makası genişletebilir.
• Piyasa oynaklığı: Kurun hızla hareket ettiği günlerde makaslar genellikle açılır.
• Tutar ve kupür: Küçük tutarlarda ve küçük kupürlerde fiyat daha az avantajlı olabilir; bazı yerler eski seri ya da hasarlı banknotları daha düşük alış fiyatından alır.
• Para birimi: Dolar ve euroda rekabet yüksektir. İsviçre frangı, Suudi riyali ya da Rus rublesi gibi daha az işlem gören paralarda makas genişleyebilir.

Aynı mantık altında da geçerlidir. Kuyumcunun altını alırken ve satarken verdiği fiyatlar arasındaki farkı altın bozdururken neden daha az para alıyoruz yazımızda anlattık.

Fiyatları Karşılaştırırken Nelere Dikkat Edilmeli?

İki farklı yerin fiyatını karşılaştırırken doğru sütunu karşılaştırmak gerekir. Döviz alacaksanız iki kurumun satış fiyatını, bozduracaksanız alış fiyatını karşılaştırın. Birinin alışını diğerinin satışıyla kıyaslamak yanıltıcı sonuç verir.

• İşlemden önce uygulanacak fiyatı sorun; tabeladaki fiyat her tutar için geçerli olmayabilir.
• Komisyon ya da işlem ücreti olup olmadığını öğrenin. Makası dar görünen bir yer ayrıca ücret alıyorsa toplam maliyet daha yüksek çıkabilir.
• Nakit mi hesap üzerinden mi işlem yapacağınızı belirleyin; efektif ve döviz kuru farklıdır.
• Toplam tutarı hesaplamak için döviz çevirici aracını kullanabilirsiniz; ancak aracın sonucunun da bir gösterge olduğunu unutmayın.

Makasın varlığı bir döviz işleminin sonucunu doğrudan etkiler. Kısa süre içinde alıp bozdurulan dövizde, kur hiç değişmese bile makas kadar kayıp oluşur. Kurun gelecekte hangi yöne gideceğini önceden kesin olarak bilmek mümkün değildir; bu yazı yalnızca fiyatların nasıl okunacağını anlatır, bir alım satım önerisi içermez.

Sıkça Sorulan Sorular

Dolar alırken hangi fiyata bakmalıyım?

Satış fiyatına. Ekrandaki fiyatlar kurumun gözünden yazıldığı için siz dolar alırken kurum size dolar satmış olur ve satış fiyatı uygulanır.

Dolar bozdururken hangi fiyat geçerlidir?

Alış fiyatı. Elinizdeki doları bozdururken kurum sizden dolar satın alır. Alış fiyatı satış fiyatından düşük olduğu için aldığınız fiyattan daha azını geri alırsınız.

Alış fiyatı neden satış fiyatından düşük?

Kurum dövizi ucuza alıp pahalıya satarak makas geliri elde eder. Bu fark kurumun kur riskini ve nakit taşıma, saklama gibi maliyetlerini karşılar.

Merkez Bankası kuru ile bankadaki kur neden farklı?

Merkez Bankasının yayımladığı kurlar gösterge niteliğindedir ve günün belirli bir anını yansıtır. Bankalar ve döviz büroları kendi fiyatlarını belirler ve bu fiyatlar gün içinde piyasaya göre değişir.

Kredi kartı harcamalarında da alış satış farkı var mı?

Kartla yapılan döviz harcamalarında da bir kur uygulanır ve bu kur işlem biçimine göre değişebilir. Ayrıntıları kredi kartıyla yurt dışı alışverişte hangi kur kullanılır yazımızda bulabilirsiniz.