Milyem Nedir? 24, 22, 18 ve 14 Ayar Kaç Milyem?

Milyem nedir sorusunun kısa cevabı şu: milyem, bir altın ürünün binde kaç parçasının saf altın olduğunu gösteren saflık ölçüsüdür. 1000 milyem tamamen saf altın demektir; 916 milyemlik bir bilezikte her 1000 parçanın 916’sı altın, kalanı bakır ve gümüş gibi başka metallerdir.

Bu yazıda milyemin ayarla ilişkisini, 24, 22, 18 ve 14 ayarın kaç milyeme karşılık geldiğini, milyemin bir altın ürünün içindeki saf altın miktarını nasıl hesaplamaya yaradığını ve kuyumcuda nelere bakmak gerektiğini anlatıyoruz. Güncel fiyatları canlı altın fiyatları sayfasından izleyebilirsiniz.

Milyem Ne Demek?

Milyem, “binde bir” anlamına gelir. Altın ve gümüş gibi kıymetli madenlerde saflığı ifade etmenin en kesin yoludur. Bir ürünün milyemi, ürünün toplam ağırlığının binde kaçının saf maden olduğunu söyler.

Saf altın çok yumuşaktır. Kolayca çizilir, ezilir ve şekil değiştirir. Bu yüzden takı yapımında altın genellikle bakır, gümüş, çinko ya da paladyum gibi metallerle karıştırılır. Bu karışıma alaşım denir. Alaşımdaki altın oranı ne kadar yüksekse milyem de o kadar yüksektir; ürün daha sarı ve daha yumuşak olur. Altın oranı düştükçe milyem azalır, ürün sertleşir ve rengi açılır.

Milyemi bir yüzde gibi düşünmek kolaylık sağlar. 750 milyem, yüzde 75 saflık demektir. Fark yalnızca ölçeğin 100 yerine 1000 üzerinden kurulmasıdır; bu sayede ondalık kullanmadan daha ince bir ayrım yapılabilir.

Ayar ile Milyem Arasındaki Fark Nedir?

Ayar ve milyem aynı şeyi iki farklı ölçekle anlatır. Ayar sisteminde saf altın 24 kabul edilir ve ürünün 24 parçasından kaçının altın olduğu söylenir. Milyem sisteminde ise ölçek 1000’dir.

Ayardan milyeme geçmek için basit bir formül kullanılır:

Milyem = Ayar ÷ 24 × 1000

Örneğin 18 ayar için 18 ÷ 24 = 0,75 eder; bunu 1000 ile çarpınca 750 milyem bulunur. Ayar daha kaba, milyem daha hassas bir ölçüdür. Bu nedenle kuyumcular gündelik konuşmada ayarı, ürün damgalarında ve saflık belgelerinde çoğu zaman milyemi kullanır.

24, 22, 18 ve 14 Ayar Kaç Milyem?

Türkiye’de en sık karşılaşılan ayarların milyem karşılıkları aşağıdaki tabloda yer alıyor. Formülle bulunan teorik değer ile piyasada kullanılan standart değer arasında küçük farklar olabilir; tabloda ikisi de gösterildi.

24 ayar: 995 ve üzeri

Teoride 24 ayar 1000 milyem, yani yüzde 100 saf altın demektir. Ancak altını hiçbir yabancı madde kalmayacak şekilde arıtmak pratikte mümkün değildir. Bu yüzden piyasada 995 milyem ve üzeri altın 24 ayar ya da has altın olarak kabul edilir; daha yüksek saflıktaki külçelerde 999,9 milyem ibaresi de görülür. Gram altın ve külçeler bu gruptadır. Has altının gram altından farkını has altın ile gram altın arasındaki fark yazımızda ayrıntılı anlattık.

22 ayar: 916

22 ayarın formülle karşılığı 916,6 milyemdir; piyasada 916 olarak yazılır. Türkiye’de çeyrek, yarım, tam ve Cumhuriyet altını gibi ziynet altınları ile bilezikler genellikle 22 ayardır. Bu ürünlerin gram ağırlıklarını çeyrek, yarım ve tam altın kaç gram yazımızda bulabilirsiniz.

18 ayar: 750

18 ayar, ürünün dörtte üçünün altın olduğu anlamına gelir. 22 ayara göre daha serttir; taşı yerinde tutması gereken pırlantalı yüzük ve kolyelerde sık tercih edilir. Beyaz ve kırmızı altın gibi renkli altınlar da çoğu zaman 18 ya da 14 ayar olarak üretilir; rengi alaşımdaki diğer metaller belirler.

14 ayar: 585

14 ayarın formülle karşılığı 583,3 milyemdir. Ancak sektörde standart olarak 585 kullanılır; ürünlerde de bu sayı damgalanır. Aradaki küçük fark, üretimde alt sınırın altına düşmemek için bırakılan paydan gelir. 14 ayar dayanıklı olduğu için gündelik kullanılan kolye, küpe ve zincirlerde yaygındır.

Milyem ile Saf Altın Miktarı Nasıl Hesaplanır?

Milyemin en pratik kullanımı, bir ürünün içinde ne kadar saf altın olduğunu bulmaktır. Formül şöyledir:

Saf altın (gram) = Ürünün ağırlığı (gram) × Milyem ÷ 1000

Birkaç örnek:

• Örneğin 10 gramlık 14 ayar bir kolye: 10 × 585 ÷ 1000 = 5,85 gram saf altın.
• Örneğin 10 gramlık 18 ayar bir yüzük: 10 × 750 ÷ 1000 = 7,5 gram saf altın.
• Örneğin 10 gramlık 22 ayar bir bilezik: 10 × 916 ÷ 1000 = 9,16 gram saf altın.

Aynı ağırlıktaki iki ürün, ayarları farklıysa çok farklı miktarda altın içerir. 14 ayar bir kolye, aynı ağırlıktaki 22 ayar bir bileziğin içerdiği saf altının yalnızca üçte ikisi kadarını içerir. Bu yüzden ürünleri yalnızca ağırlığa bakarak karşılaştırmak yanıltıcıdır.

Bu hesap, ürünün değerini de kabaca gösterir: içerdiği saf altın miktarı, güncel has altın fiyatıyla çarpıldığında ham maden değerine yaklaşık bir değer bulunur. Kuyumcunun etiket fiyatında buna işçilik ve makas da eklenir. Ayarlara göre güncel fiyatları 22 ayar bilezik, 18 ayar altın ve 14 ayar altın sayfalarından görebilir, kendi hesabınızı altın hesaplama aracıyla yapabilirsiniz.

Kuyumcuda Milyem Neden Önemli?

Altın alırken ve bozdururken milyem, ödediğiniz ya da aldığınız paranın neye karşılık geldiğini anlamanın temelidir.

• Damgaya bakın: Altın ürünlerde genellikle milyemi gösteren bir damga bulunur. Küçük bir yüzükte bile iç yüzeyde 585, 750 ya da 916 gibi bir sayı aranabilir.
• Faturada ayarı yazdırın: Fatura üzerinde ürünün ayarı ve gramı yazıyorsa, bozdurma sırasında ya da bir anlaşmazlıkta elinizde bir belge olur.
• Bozdururken hesap milyem üzerinden yapılır: Kuyumcu, takıyı çoğu zaman içindeki saf altın miktarına göre değerlendirir; işçilik payı genellikle geri ödenmez. Bunun nedenlerini altın bozdururken neden daha az para alıyoruz ve işçilik payı nedir yazılarımızda anlattık.
• Emin değilseniz ölçtürün: Damgası silinmiş ya da şüpheli ürünlerde kuyumcular saflığı ölçüm cihazlarıyla kontrol edebilir.

Sıkça Sorulan Sorular

Milyem ile ayar aynı şey mi?

İkisi de saflığı ölçer ama farklı ölçek kullanır. Ayar 24 üzerinden, milyem 1000 üzerinden hesaplanır. 22 ayar ile 916 milyem aynı saflığı anlatır.

14 ayar neden 583 değil de 585 yazıyor?

14 ayarın formülle karşılığı 583,3 milyemdir. Sektörde ise 585 standart kabul edilir; üreticiler ürünün alt sınırın altında kalmaması için bu payı bırakır ve ürünlere 585 damgası vurulur.

Has altın kaç milyem?

Has altın 24 ayar altındır ve piyasada 995 milyem ve üzeri saflıktaki altın bu adla anılır. Güncel değerini canlı has altın sayfasından izleyebilirsiniz.

Çeyrek altın kaç ayar?

Çeyrek altın 22 ayardır, yani 916 milyem saflıktadır. Güncel fiyatını canlı çeyrek altın sayfasında görebilirsiniz.

Yüksek milyem her zaman daha mı iyidir?

Saf altın miktarı açısından evet, ama kullanım açısından duruma bağlıdır. Yüksek milyemli ürünler daha yumuşaktır ve kolay çizilir. Gündelik takılarda dayanıklılık için 14 ya da 18 ayar tercih edilebilir; seçim kişinin beklentisine kalır.