Eski Çeyrek Altın Neden Yeniden Pahalı?

Eski çeyrek altın, içindeki altın bakımından yeni basımla tamamen aynıdır; ikisi de aynı ağırlık ve 22 ayar standardıyla basılır. “Eski çeyrek pahalandı” denirken aslında iki ayrı şeyden söz edilir: ons altın ve dolar/TL kuru yükseldiğinde bütün çeyreklerin TL fiyatının artması ve yeni tarihli çeyreğe eklenen yıl priminin eski çeyreği görece daha avantajlı göstermesi.

Bu yazıda iki etkiyi ayırıyor, eski ile yeni çeyrek arasındaki farkı ve bozdururken neye bakılacağını anlatıyoruz. Güncel alış ve satış fiyatlarını canlı çeyrek altın fiyatı sayfasında görebilirsiniz.

Eski ve Yeni Çeyrek Arasında Fark Var mı?

Kalite farkı yoktur. Çeyrek altınlar Darphane ve Damga Matbaası tarafından basılır ve basım yılından bağımsız olarak aynı ayar ve ağırlık standardına tabidir. Bir çeyrek yaklaşık 1,75 gramdır ve 916 milyem, yani 22 ayardır.

“Eski” kavramı yalnızca basım yılını anlatır. İçinde bulunulan yılın tarihini taşıyan çeyrek “yeni”, önceki yıllara ait tüm basımlar “eski” sayılır. Kimyasal olarak iki ürün arasında fark yoktur; kuyumcuların bozdururken çoğunlukla eski-yeni ayrımı yapmamasının nedeni de budur.

Yeni Çeyrek Neden Daha Pahalı Satılır?

Yeni tarihli çeyreğin satış fiyatına basım işçiliği ve yıl baskısı primi eklenir. Farkın büyüklüğü döneme ve kuyumcuya göre değişir. Bu fark altının kendisinden değil, primden kaynaklanır.

Prim kalıcı değildir. Yeni yıla girildiğinde o yılın çeyreği de “eski” statüsüne geçer ve bozdururken yıl primi geri alınmaz. Bu yüzden başlangıçta prim ödenmeyen eski tarihli çeyrek, aynı miktarda altın için daha düşük maliyet anlamına gelir. Eski çeyreğin talep görmesinin, yani “yeniden pahalı” hissettirmesinin bir nedeni budur.

Eski tarihli çeyreği yeni tarihliyle değiştirmek isteyen biri, kuyumcunun yeni basım için fark talep edebileceğini hesaba katmalıdır. Bu, piyasada olağan kabul edilen bir uygulamadır. İşçiliğin fiyatı nasıl etkilediğini işçilik payı nedir yazımızda anlattık.

Bütün Çeyreklerin TL Fiyatı Neden Artar?

Eski çeyreği pahalı gösteren asıl etken, genel altın fiyatının TL karşılığındaki artıştır. Altın uluslararası piyasada dolarla fiyatlanır. Ons fiyatı yükseldiğinde ya da dolar/TL kuru arttığında, basım yılı ne olursa olsun bütün çeyreklerin TL fiyatı yükselir.

• Ons altın fiyatı: Küresel risk iştahı, merkez bankalarının altın alımları, jeopolitik gelişmeler, ABD tahvil faizleri ve Fed kararları bu fiyatı etkiler. Güncel değer ons altın sayfasında.
• Dolar/TL kuru: Ons sabit kalsa bile TL değer kaybettiğinde altının TL fiyatı yükselir. Anlık kur canlı dolar kuru sayfasında.
• Yurt içi talep: Düğün sezonu, bayramlar ve belirsizlik dönemlerinde fiziki altına talep artar ve ziynet altınına prim olarak yansır.
• Serbest piyasa dinamikleri: Kapalıçarşı fiyatı ve alış-satış makası piyasa koşullarına göre genişler ya da daralır.

Dolar değer kaybettiğinde altın genellikle dolar bazında yükselir, dolar güçlendiğinde baskı altına girebilir. Türkiye’de kur hareketi de eklendiği için iki etki birbirini güçlendirebilir ya da dengeleyebilir.

Örneğin ons fiyatı yüzde 5 yükselir ve dolar/TL kuru yerinde kalırsa, çeyreğin teorik TL değeri de yaklaşık yüzde 5 artar. Aynı dönemde kur da yüzde 5 yükselirse iki etki çarpılarak birleşir ve artış yaklaşık yüzde 10 olur. Ons düşerken kur yükselirse etkiler birbirini kısmen siler. Bu hesap eski ve yeni çeyrek için aynıdır; basım yılı yalnızca üzerine eklenen primi değiştirir.

Çeyrek Altının Teorik Değeri Nasıl Hesaplanır?

• Ons altının dolar fiyatı dolar/TL kuruyla çarpılır ve 31,1035’e bölünür; has gram altın fiyatı bulunur.
• Has gram fiyatı 916/1000 ile çarpılır; 22 ayar gram değeri bulunur.
• Bu değer çeyreğin ağırlığıyla çarpılır; çeyreğin teorik ham değeri ortaya çıkar.
• Piyasa fiyatına ayrıca işçilik ve alış-satış makası eklenir.

Hesap için altın hesaplama aracını, başlangıç noktası olarak da canlı gram altın fiyatını kullanabilirsiniz. Ayrıntılı formülü gram altın fiyatı nasıl hesaplanır yazımızda anlattık.

Çeyrek fiyatı gram altınla her zaman aynı oranda hareket etmez. Darphanenin üretim programı, stok durumu ve düğün sezonundaki talep çeyreğe dönemsel prim yansıtabilir. Has ve külçe altında işçilik ya yoktur ya da çok düşüktür; çeyrek ise basım işçiliği içerir ve bu işçilik satarken geri ödenmez. Bu nedenle çeyreğin gram başına maliyeti has altından farklıdır.

Çeyrek fiyatını gram altın fiyatıyla doğrudan kıyaslamak da yanıltıcı olabilir. Gram altın fiyatı genellikle has altının, yani 24 ayarın gram değerini gösterir. Çeyreğin içindeki altın ise 22 ayardır; gram başına saf altın değeri has fiyatın 916/1000’i kadardır. Buna işçilik ve makas eklendiğinde çeyreğin gram başına ödenen fiyatı hem has altından hem de 22 ayar bilezikten farklı çıkar. Ziynet altınının genel seyrini 22 ayar bilezik ve has altın sayfalarından da izleyebilirsiniz.

Eski Çeyreği Bozdururken Nelere Dikkat Edilir?

• Alış fiyatını karşılaştırın: Kuyumcular arasında makas farkı olabilir; birkaç yerden alış fiyatı sormak farkı gösterir.
• Eski-yeni ayrımını sorun: Çoğu kuyumcu eski tarihli çeyreği aynı fiyattan alır, ama bazıları küçük bir indirim uygulayabilir.
• Banka ve kuyumcuyu ayırın: Bankalar genellikle daha geniş makas uygular.
• Referansı bilin: Gitmeden önce canlı sayfadaki alış değerine bakmak, teklif edilen fiyatı değerlendirmeyi kolaylaştırır.

Makasın bozdurma tutarını nasıl düşürdüğünü altın bozdururken neden daha az para alıyoruz yazımızda anlattık.

Koleksiyon değeri ayrı bir konudur. Sıradan bir eski tarihli çeyrek altın içeriği üzerinden fiyatlanır; basım yılı tek başına ek değer yaratmaz. Koleksiyon değeri yalnızca sınırlı sayıda basılmış özel seriler, hatıra basımları, darphane hatası taşıyan nadir örnekler ve nümizmatların aradığı belirli dönem basımları için gündeme gelir.

Sıkça Sorulan Sorular

Eski çeyrek yeni çeyrekten daha mı pahalı?

Genellikle tersi geçerlidir. Yeni tarihli çeyrek, işçilik ve yıl primi nedeniyle satışta eski tarihli çeyrekten daha yüksek fiyatlanır. Bozdururken ise kuyumcu çoğunlukla ikisini aynı alış fiyatından alır.

Çeyrek altın fiyatı neden gram altınla aynı oranda artmıyor?

Çeyrek ziynet altınıdır; işçilik payı, talep dalgalanmaları ve darphane stok durumu fiyatını etkiler. Düğün sezonu gibi dönemlerde çeyrek, gram altına göre daha fazla prim yapabilir.

Eski çeyreği yeni tarihliyle değiştirmenin maliyeti var mı?

Evet. Kuyumcu yeni basım için işçilik ve yıl primi farkı isteyebilir. Yeni çeyrek ertesi yıl eski statüsüne geçtiğinde bu fark bozdurmada geri alınmaz; içindeki altın miktarı ise değişmez.

Eski çeyrek satarken belge gerekir mi?

Standart kuyumcu alımlarında genellikle belge istenmez; yüksek tutarlı işlemlerde kuyumcu kimlik bilgisi isteyebilir. Banka üzerinden satışta hesap ve kimlik bilgisi gerekir.

Altın fiyatı düşecek mi?

Bu sorunun kesin cevabı yoktur ve bu yazı fiyat tahmini yapmaz. Altın fiyatı ons piyasası, dolar/TL kuru ve yurt içi talep gibi birden fazla değişkene bağlıdır.